|
در شمال دامغان گروه های دامدار
کوچنده متعددی در مناطق کلاته ، دیباج ، بادله ،
تویه دروار و... به دامداری اشتغال دارند. در
سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچنده تیر ماه
1366 ، تنها دامداران دیباج با عنوان طایفه مستقل
عشایر دیباج آمارگیری شده اند. در سرشماری اجتماعی
تیرماه 1377 دامداران کوچنده تمامی گروه های مذکور
به استثنای تویه دروار آمارگیری شده اند.
شیوه
نیمه کوچ نشینی:
به استثنای دامداران کلاته ، که
در دوره ییلاقی همگی با خانواده در بنه (=بُنِه ،
معادل خیل سنگسری ، یورت یا یورد الیکایی و...)
استقرار می یابند. سایر گروه های دامدار دارای یک
سیستم دامداری موسوم به «مختاباد» می باشند ویژگی
بارز این سیستم دامداری این است که تنها مردان
خانواده در ییلاق (=بنه)حاضر می شوند و تمامی
مراحل تهیه لبنیات از شیردوشی تا فرآوری محصولات
لبنی به عهده مردانی است که با فنون تهیه لبنیات
کاملاً اشنایی دارند.
قلمرو قشلاقی:
از دیرباز بخشی در دامداران
شمال دامغان (دیباج و بادله) در دوره قشلاقی دام
های خود را جهت بهره برداری از مراتع قشلاقی به
استانهای خراسان و گلستان کوچ می داده اند.
خانواده های این دامداران در تمام طول سال در
روستای بادله و شهر دیباج ساکن می باشند. دامداران
کلاته در دوره قشلاقی از مراتع جنوب روستا و پس چر
مزارع بهره برداری می کنند و خانواده آنها در
روستاهای کلاته ساکن می شوند. دامداران تویه دروار
نیز از مراتع قشلاقی اطراف آبادی و مراتع آبشرف و
دریان مشرف به جاده اصلی تهران ـ مشهد بهره برداری
می کنند.
قلمرو ییلاقی :
ییلاق دامدارن شمال دامغان در
ارتفاعات و کوهستان های شمال آبادی های محل سکون
آنها قرار دارد مراتع ییلاقی عشایر کلاته با مساحت
حدود 19 هزار هکتار شامل مراتع کجین دست ، چگنی ،
بغنه ، جوله اسپیرو و گور مومنین است. دامداران
کلاته در مراتع مذکور در 52 بنه ییلاق می کنند
مراتع ییلاقی دامداران دیباج با وسعت 22 هزار
هکتار در مناطق شمالی آن واقع است مهمترین این
مراتع عبارتند از : لارکوه ، زندان و پلاس. مراتع
ییلاقی دامداران بادله عبارتند از سی اَستَل و
موزی گلند در حوزه شهرستان دامغان و سنگ کُلُم و
قریشمال خاک در حوزه شهرستان ساری در استان
مازندران. دامداران تویه دروار نیز در ارتفاعات
شمالی روستاهای خود ییلاق می کنند.
|
