:: دامغان از متن تاريخ تا حاشيه زندگی

شهر باستانی دامغان که پيشينه آن به هفت هزار سال پيش می رسد، از نخستين کانون های تمدن بشری در ايران است. اين شهر امروزه با بيش از 120 اثر تاريخی ثبت شده در فهرست آثار ملی و صدها اثر ناشناخته، بدون متولی ميراث فرهنگی در جست و جوی هويت فراموش شده خويش است و متاسفانه در سالهای اخير آثار تاريخی ارزشمند آن نظير تپه حصار، ديوار باروی شهر، مسجد تاريخانه، مقبره چهل دختران و مجموعه چشمه علی بر اثر بی توجهی با اجرای برنامه های بدون مطالعه نوسازی، متحمل خسارات فراوان شده است، آنچه در پی می آيد نگاهی است به وضعيت اين يادمانهای تاريخی.

تپه حصار از جمله گنجينه های تاريخی دامغان است که لايه های باستانی چند هزار ساله ای را شامل می شود. چندين سال پيش زمانی که مسئولان راه آهن و ميراث فرهنگی تصميم گرفتند خط دوم تهران _ مشهد از وسط مجموعه عظيم و تاريخی تپه حصار بگذرد، مورد هجوم انتقادها و اعتراضات دوستداران ميراث فرهنگی و روزنامه نگاران قرار گرفتند با اين وجود تصميم مسئولان عملی شد و بعد از مدتی موضوع به فراموشی سپرده شد و امروز ديگر هيچکس فرياد خاموش تپه حصار را که با هر حرکت قطار يک نشست عميق در آن ايجاد شده و هويت پربار گذشته ما را با خود به قعر زمين می برد، نمی شنود.

مسجد تاريخانه از ديگر آثاری تاريخی دامغان است که دکتر مظفر بختيار درباره اهميت آن می گويد: «اين بنا قديمی ترين بنای اسلامی در ايران است و برخی آن را حلقه پيوند ميان معماری ساسانی و اسلامی می دانند. باستان شناسان عقيده دارند که بازسازی اين مسجد در زمان سلجوقيان (سده پنجم و ششم هجری) نزديک به نقشه اصلی آن در قرن دوم هجری، که عبارت از صحن مربع محاط به اتاق و ستون های سرپوشيده بوده، انجام گرفته است با اين حال امروزه اين مسجد باشکوه حتی برای اهالی دامغان نيز ناشناخته است و از آن به عنوان مخروبه ای که در آن هميشه بسته است ياد می شود.

ديوار باروی شهر (متعلق به دوره ساسانيان) هم وضعی بهتر از تاريخانه ندارد. بخشهای مختلف اين ديوار بدون حفاظ در ميان ساختمانهای شهر پراکنده و رها شده اند و در برخی ساختمان سازی به آن خساراتی وارد آمده است.

بازار سرپوشيده دامغان حکايتی ديگر دارد اين بازار نه ناشناخته است و نه در آن بسته، اما هيچکس به چشم يک اثر تاريخی به آن نگاه نمی کند و فقط به عنوان مرکز تجاری از آن استفاده می شود. چندی پيش به علت خرابی زياد مورد مرمت قرار گرفت. ولی در نيمه راه کار مرمت رها شد و انباشت مصالح ساختمانی مشکلات را دوچندان کرد.    

مجموعه چشمه علی با کاخ هايی از دوره آغا محمد خان و فتحعليشاه قاجار (نيمه اول سده سيزدهم قمری) از اماکن تفريحی – تاريخی دامغان در کوهپايه های البرز است که هر ساله هزاران گردشگر را به سوی خود می کشاند. اين مجموعه اکنون تبديل به يک زباله دانی بزرگ شده است. درها و پنجره های کاخ آغا محمد خان را شکسته اند و ديوارهای کخ فتحعليشاه را تا ارتفاع 5/1 متری آسيب شديد ديده است. مابقی نيز تا سقف به انواع يادگاری ها و جملات ناپسند مزين است.

به نظر می رسد شرح وضعيت بناهای تاريخی ياد شده شهر دامغان، وضع ساير آثار تاريخی شهر را نمودار می سازد. بدين ترتيب لطفی شامل حال ما و خوانندگان و مسئولان می شود ما از ادامه گزارش معاف می شويم وقت خوانندگان بيش از اين گرفته نمی شود و در عين حال برای خواب مسئولان مزاحمتی پيش نمی آيد.  

بازگشت

دامغان

اماکن تاريخی

اماکن مذهبی

وضعيت جغرافيايی

جاذبه های توريستی

آب و هوا

گويش دامغانی

بادهای عجيب دامغان

 منوچهری دامغانی

آلبوم عکس

نشريه

عضويت

مطبوعات

فعاليتها

سرگرمی

> لينکهای مربوط به اين صفحه