روایتی از آیین سوگواری سالار شهیدان در روستای مرحمت آباد

کانون جوانان تاريخانه مقدم بازديدکنندگان عزيز را گرامی ميدارد

دانشی که در جهان است را تنها در جهان میتوان يافت نه در کنج اتاق

:: روایتی از آیین سوگواری سالار شهیدان در روستای مرحمت آباد

عشق به امام حسین (ع) در دل علاقمندان به خاندان اهل بیت بخصوص ایرانیان موج می زند و اهالی روستای ده قاضی یک هفته به محرم به دنبال فراهم کردن مقدمات عزاداری سیدالشهداء با نظافت حسینیه و مسجد و سیاهپوش کردن آن می باشند. ریش سفیدان و بزرگان روستا چند روز مانده به ماه محرم برای چگونگی برگزاری مراسم تصمیم گیری می کنند مراسم محرم از شب اول با سخنرانی یک روحانی و سینه زنی شروع می شود.

خلاصه از شب اول تا شب هفتم مردم روستا و کسانی که در شهر دامغان حضور دارند و هنگام غروب آفتاب به روستا آمده و بعد از نماز مغرب و عشاء به عزاداری می پردازند.

روز هفتم محرم :

از روز هفتم محرم عزاداری با جنب و جوش دیگری صورت می گیرد. چون کسانی که در شهرهای دیگری هستند از این روز به ده آمده در روز هفتم مراسم طوق جامع کنی صورت می گیرد که کلیه طوق ها و علم ها که سمبلی از پرچم آقا امام حسین (ع) در کربلا می باشد را در حسینیه ای جمع آوری و آنها را با پارچه ای مخصوص تزیین می کنند. عزاداران از صبح این کار را کرده و تا هنگام ظهر ادامه داده و کلیه افراد ناهار را در حسینیه صرف می نمایند. یکی از مراسم هایی که از دیرباز تاکنون ادامه داشته است حضور دسته های دیگر روستاها است که به ده قاضی می آیند. بر اساس سنت گذشتگان ریش سفیدان با توجه به توان و امکانات خود تصمیم گیری کرده و سپس به روستاهای دیگر رفته و از آنان دعوت به عمل می آورند. و دستجات عزاداری بر اساس روز تعیین شده به روستا می آیند.

در روز هشتم دسته عزاداری روستای کلاء به ده قاضی می آید که بعد از مراسم عزاداری و پذیرایی به روستای خود باز می گردند.

در روز نهم دسته شریفیه و سلطانیه به روستا می آیند که البته دسته روستای سلطانیه برای صرف ناهار در ده قاضی می مانند.

شب عاشورا در روستا دیگ حلیم برپا می گردد و از زائران بر اساس نذورات به دیگ کمک می کنند. گاهی اوقات آنقدر دیگها زیاد شده که صبح از تمامی اهالی ده حلیم زیاد می آید و صاحبان نذور حلیم را به روستاهای همجوار برده و بین عزاداران تقسیم می کنند.

در روز دهم دسته روستای کبوتر خان به ده قاضی می آید که بعد از اتمام مراسم عزاداری و صرف ناهار به روستای سلطانیه می روند و در راه بازگشت به امام زاده هفت تنان می روند و در آنجا عزاداری و زیارت می کنند.

در شب یازدهم محرم ، مراسم شام غریبان اجرا می گردد. مردم بعد از جمع شدن در حسینیه و برپایی مراسم عزاداری به اطراف روستا رفته و در فضای تاریک به یاد خیمه های بی شمع و چراغ کربلا عزاداری کرده و برمی گردند. بعد از این مراسم مهمانان روستا را ترک کرده و روز بعد سکوتی غمگین دوباره بر روستا حکم می شود.

مواردی در مراسم عزاداری قابل توجه می باشد. از جمله :

ـ حفظ اصالت عزاداری بر اساس رسوم گذشتگان می باشد که معنویت خاص خود را دارد و هیچ رنگ و بوی جدیدی بر خود نگرفته است.

ـ وحدت و همت مردم روستا در مراسم است. هنگامی که لازم است مردم جهت استقبال از دستجات دیگر روستاها یا شروع مراسم عزاداری در مسجد جمع شوند فردی در پشت بلندگو شروع می کند به چاوشی کردن. بلافاصله مردم خانه ها را ترک کرده و در مسجد جمع می شوند.

ـ جلوی هر دسته که به روستا می آید گوسفندانی را قربانی می کنند که بعضی از این گوسفندان از نذورات مردم می باشد.

ـ احترام خاص مردم به دست اندرکاران مراسم عزاداری با توجه به اینکه افراد مختلف با داشتن تحصیلات و گرایشات و عقاید و اخلاق مختلف و متنوع گرد یکدیگر جمع شده ولی تاکنون ذره ای حرف نشنوی و یا کدورتی در مراسم دیده نشده است.

یکی از مراسم های سنتی که در روستا انجام می شود گفتگوی 2 مداح به نمایندگی دو هیئت مذهبی و سینه زنی است که وقتی به ورودی یک روستا به هم می رسند ، اشعاری به عنوان مهمان و میزبان مراسم عزاداری رد و بدل می شود که بسیار جالب و درخور توجه می باشد. این اشعار و ذکرها بدین شرح می باشد:

گفتگوی هیئت عزاداری مهمان :

ترا ای سخن پرور سلام علیک	ترا ای نطق پرور سلام علیک
رسیدیم به خدمت حاضران	عزیزان و یاران سلام علیک
زائرانیم که از راه وفا آمده ایم	سرفدا کردیم به دیدار شما آمده ایم
حاضران اهل عزا سینه زنان ، تعزیه دار	ما همه از بحر حرمت به وفا آمده ایم
تو علمدار حسینی علم از کیست بگو	سینه افکار حسینی علم از کیست بگو
حاضران اهل عزا سینه زنان تعزیه دار	از غلامان حسینیم علم از کیست بگو
عباس سرافراز علمدار ما چه شد	سر خیر دوستان وفادار ما چه شد
یاران انیس و مونس و غمخوار ما چه شد	برگو ای عزیز من که علمدار ما چه شد
گر مرخص می کنی ای ذاکر خاص حسین	سنگ زن با سینه زن داخل شویم با شور و شین
ما عزادارن درآییم با تمام ذاکران	هم غلامان حیسنیم هم عزادار حسین

گفتگوی هیئت عزاداری میزبان:

تو را ای نطق پرور علیک السلام	ترا ای ناز پرور علیک السلام
رسیدیم به تکیه گاه حسین	عزیزان و یاران علیک السلام
ای آفتاب مجمع خوبان خوش آمدید	یوسف ز فتح راه بیابان خوش آمدید
این مجلس عزای حسین است شیعیان	در ماتمش به دیدگاه گریان خوش آمدید
ای عزیزان علم از خاص حسین است	مخصوص به عباس که علمدار حسین است

آن شیر شکن لشکر سردار حسین است

عباس سرافراز به صحرای کربلا	شد کشته از جفای مخالف به صد جفا
از بهر جرعه ای آب در آن دشت پربلا	کردند دو دست وی را از تنش جدا
مرخصید در آیید به تکیه گاه حسین	بجای تعزیه داران به کربلای حسین
خصوص سینه زنان در عزای شاه شهید	که بوسه بر علم شاه تشنه لب بنهید

قابل ذکر است 2 بیت اول شعر از سوی مهمان قرائت می شود و سپس میزبان 2 بیت اول خویش را به عنوان پاسخ قرائت می کند و در پایان هیئت مدعو به اجازه میزبان وارد حسینیه یا تکیه روستای میزبان می شوند.

دامغان : ابوالفضل جدیدی ـ فاطمه فئوادیان

برگرفته از گزارش دانش آموز: فاطمه قربانی ـ دبیرستان خدیجه کبری (س)

بازگشت