کانون جوانان تاريخانه مقدم بازديدکنندگان عزيز را گرامی ميدارد

 

دانشی که در جهان است را تنها در جهان میتوان يافت نه در کنج اتاق

   

:: سفرنامه دامغان / دامغان گردی

   
   

دامغان كه به آن شهر صد دروازه هم مي گفته اند يكي از تاريخي ترين شهرهاي ايران است كه با يك يا دو روز گردشگري در شهر واقعا" نمي توانيد تمامي مكانهاي تاريخي اين شهر را به نظاره بنشينيد .

صحن مسجد تاریخانه

زماني اين شهر پايتخت اشكانيان بوده و در مورد وجه تسميه اين شهر كهن و تاريخي چنين نوشته اند : " ۴۰۰ سال قبل از ميلاد ، جمعي از مغان و روحانيان زرتشتي در مسير رودخانه چشمه علي مسكن گزيده اند و بعلت سكونت مغان ، اين محل نخست " ده مغان " ناميده شد . بعدها به مرور زمان و از كثرت استعمال ، ه تبديل به الف شد و دامغان تلفظ گرديد ."

به همراه دوست خوبم عظیم برهمنی در صحن امامزاده جعفر

حالا كه صحبت از چشمه علي شد بد نيست بدانيد كه اين چشمه در 32 كيلومتري شمال شهر قرار دارد و تفرجگاه سلاطين قاجار بوده كه هنوز ساختمانهاي آن پا برجاست و آب گواراي اين چشمه از زير و كنار اين ساختمانها در حال جريان است .

ساختمان آغا محمدخانی

دو بناي ساخته شده در چشمه علي ( به آن هزار چشمه و يا عالي بولاغ هم مي گفته اند ) كه به ساختمان آغا محمدخاني و ساختمان فتحعلي شاهي معروف هستند در حقيقت نشيمن گاه شاهان قاجار بوده و اينكه حمام و مسجدي هم داشته كه متاسفانه به مرور زمان تخريب شده و ديگر ترميم نشده

ساختمان فتحعلی شاهی

اين مجموعه با اينكه تحت حفاظت سازمان ميراث فرهنگي ميباشد ولي متاسفانه در ديوارهاي ساختمانها ميتوانيد به وفور يادگاريهاي نوشته شده توسط هموطنانمان را ببينيد كه منظره زشتي را بوجود آورده كه اميدوارم مسئولين اين مجموعه برخوردهاي قاطع تري با اين افراد انجام دهند .

واقعا" نوشتن این یادگاری زشت اینقدر مهمه ؟ در ضمن ماموران میراث کجا بودند ؟

مكان بعدي كه موفق به ديدارش شديم قلعه تاريخي مهرنگار يا مهرين بود كه در ۲۰ كيلومتري شمال دامغان و بر روي قله اي كوچك به همين نام و در طول مسير چشمه علي در سمت راست جاده كاملا" مشهود و معلوم است .

مي گويند اين قلعه يكي از قلاع اسماعيليه به رهبري حسن صباح بوده است كه اگر ميخواهيد اطلاعات بيشتري راجع به حسن صباح پيدا كنيد پيشنهاد ميدهم حتما" كتاب خداوند الموت را بخوانيد .

براي رسيدن به اين قلعه بهتر است از ضلع شمالي آن كه مسيري كاملا" پاكوب دارد استفاده كنيد . متاسفانه قلعه بدجوري تخريب شده و تقريبا" از برج و باروها چيزي باقي نمانده ولي تا دلتان بخواهد ميتوانيد سفالهاي شكسته و رنگارنگي را ببينيد كه در همه جا بصورت پراكنده ريخته شده اند .

در كتاب آشيانه عقاب ( قلاع اسماعيليه در ايران و سوريه ) نوشته پيتر ويلي خواندم كه اين قلعه بعنوان محل سربازان ذخيره براي قلعه گردكوه يا قلعه هاي ديگر اين منطقه استفاده ميشده است . او در اين كتاب گفته كه اهالي به اين قلعه ، قلعه سربازان هم مي گفته اند كه گنجايش ۳۰۰ سرباز را در خود داشته .

سالم ترین برج بر روی قلعه مهرنگار

دوباره به شهر مي رسيم و اولين مكاني كه به ديدارش رفتيم مسجد جامع شهر دامغان بود كه تقريبا" در مركز شهر واقع شده و بناي اصلي آن مربوط به دوره سلجوقيان است و داراي چهار شبستان ميباشد كه هر كدام از اين شبستانها در دوره اي خاص ساخته شده اند . معروف ترين اين شبستانها مربوط به شبستان شرقي است كه به آن مسجد زير زميني هم مي گويند و به دستور حاكم دامغان در عصر قاجار ساخته شده است .

مناره ۷۰۰ ساله مسجد جامع

شبستان جنوبي به شبستان سرهنگ معروف است كه در زمان رضا شاه پهلوي ساخته شده و شبستان شمالي هم در عصر حاضر و كمتر از ۱۰ سال گذشته ساخته شده ، در ضمن يك مناره تاريخي مربوط به ۷۰۰ سال پيش هم زينت بخش اين مسجد زيبا شده و اين مجموعه را كامل كرده .

مسجد جامع

در نزديكي مسجد جامع ميتوانيد سري هم به آرامگاه پير علمدار بزنيم كه مربوط به ۱۰۰۰ سال پيش است . اين ساختمان بصورت برجي مدور و آجري با گنبدي مخروطي ساخته شده كه ديدنش را نبايد از دست داد .

آرامگاه پیر علمدار

با كمي پياده روي به مسجد تاريخانه مي رسيم كه پس از مسجد جامع فهرج يزد ، قديمي ترين مسجد ايران است . وقتي قدم در اين مسجد مي گذاري به ناگاه ياد خلفاي عباسي و مسجد مدينه مي افتي .

مسجد تاریخانه

خوب است بدانيد كه تاري به تركي يعني خدا و تاريخانه يعني خانه خدا و مي گويند اين مسجد كه در قرن دوم و به دستور هارون الرشيد بنا شده بر روي ساختمان يك آتشكده مربوط به دوره ساسانيان ساخته شده است و اين موضوع را جناب آندره گدار باستان شناس شهير فرانسوي هم تاييد كرده .

زيباترين مكان اين مسجد تالار چهل ستون است كه از چهل ، ستون مدور ساخته شده است و نيز مناره ۲۶ متري اين مسجد كه جذابيت خاصي به آن بخشيده و در ارتفاع ۵ متري آن كتيبه اي با خط كوفي نوشته شده " الامير السيد الاجل "

مسجد تاریخانه

مكان بعدي ، گنبد زنگوله مربوط به حكومت سلجوقيان است كه با چند پيچ و تاب در خيابانهاي دامغان ميتوانيم آن را پيدا كنيم . البته گنبد اين مكان نامرييه يعني اصلا" گنبدي وجود نداره و متاسفانه ديوارهاي اين مكان هم شده محل روشن كردن آتش كارتن خوابها و جالبه بدانيد اين مكان كه منسوب به دوره سلجوقيان است در سال ۱۳۴۶ ثبت آثار ملي ايران شده .

گنبد زنگوله

حالا به ديدار برج ۱۵ متري چهل دختران مي رويم كه در صحن امامزاده جعفر است و با بناي خانقاه يا قبر شاهرخ ميرزا و خود امامزاده مجموعه اي زيبا را تشكيل مي دهند .

البته تاريخ بناي برج و امامزاده متفاوت است برج در قرن ۴ يا ۵ هجري و بناي امامزاده در قرن ۷ هجري يعني زمان سلجوقيان ساخته شده اند .

خانقاه یا قبر شاهرخ میرزا در کنار امامزاده جعفر

برج چهل دختران بصورت دايره اي و مدور است و در پايين و بالاي آن كتيبه اي پهن و بصورت تسميه اي و با زبان كوفي تزئين شده است كه هر چه دقت كردم به غير از " الامير الجليل ابوشجاع " نتوانستم ماباقي جمله را بخوانم .

برج چهل دختران

سپس راهي حصار و ديوار شهر دامغان يا همان شهر صد دروازه مي شويم و بعد از بازديد از آن به سمت تپه حصار مي رويم كه در جنوب شهر و در كنار ريل راه آهن قرار گرفته است .

بخشی از دیوار بلند و قدیمی شهر صد دروازه

گويا اولين بار آقاي اريك اشميت از آمريكا در سال ۱۳۱۲ اين تپه را كاوش كرده و بار دوم در سال ۱۳۵۵ تيمي از آمريكا و ايتاليا كاوشهاي اشميت را ادامه ميدهند و متوجه مي شوند كه اين تپه مربوط به هزاره هاي سوم و چهارم قبل از ميلاد بوده .

من هم تعجب کردم ولی متاسفانه خط راه آهن دقیقا" از وسط تپه حصار گذشته

تپه حصار يكي از مراكز مهم توليد براي ساخت انواع اقلام صادراتي نظير اشياي سنگي ، فلزي و مخصوصا" سفالي در ايران بوده البته وقتي بر روي تپه ها راه ميرفتم اينقدر سفالهاي رنگارنگ و شكسته ديدم كه ناخداگاه نام " تپه سفال " بر ذهنم نشست .

تپه حصار یا تپه سفال ؟

تپه حصار

آخرين بار اين تپه در سال ۱۳۷۳ توسط يك تيم ايراني كاوش ميشود و شماري گل نبشته به خط ميخي بابلي كشف ميشود كه مربوط به ۲۰۰۰ سال قبل از ميلاد بوده و اين يعني در آن زمان مبادلات فرهنگي هم بين ايران و تمدنهاي آن زمان در جريان بوده است .

خانه های قلعه ساسانی در کنار تپه حصار

در حدود ۲۰۰ متري تپه حصار ، قلعه بزرگ ديگري خودنمايي ميكند كه به دوره ساسانيان باز ميگردد ولي در كاوشهاي باستان شناسان اين مكان بر روي محوطه اي ديگر مربوط به ۵۵۰ تا ۱۵۰۰ سال قبل از ميلاد ساخته شده است .

قسمت شاه نشین قلعه ساسانی

ديدن اين قلعه تاريخي هم خالي از لطف نيست ، قسمت شاه نشين در بالاترين سطح قلعه بنا شده و خانه هاي كوچك ساكنان قلعه كه دور تا دور حياط مركزي بصورت كاملا" حساب شده و منظم ساخته شده اند نيز در پايين قسمت شاه نشين قرار گرفته اند كه در مجموعه ، بسيار جذاب بنظر مي رسند .

خانه های متحد الشکل اهالی قلعه ساسانی

اميدوارم كه توانسته باشم گوشه اي از جاذبه هاي تاريخي شهر دامغان را به شما خوانندگان و علاقه مندان به تاريخ و فرهنگ ايران زمين نشان داده باشم .

یخچالی در کنار قلعه ساسانی و تپه حصار که نیمی از آن فرو ریخته

با تشكر از همه شما خوبان تا چهارشنبه هفته آينده و گزارشي ديگر از تعدادی از موزه های کاخ سعدآباد شما را بخدا می سپارم .

   
   
   

منبع: وبلاگ ایران سرزمین من

   
    ::.. مطالب مرتبط

>> قدم زدن بر روی دریاچه نمک، رویایی دست یافتنی!

>> تاریخانه؛ هویت تاریخی دامغان

>> دامغان تاریخی ترین شهر سمنان

>> گزارش سفر به گردکوه دامغان در سال 1345 شمسی

>> مجموعه تاریخی چشمه علی دامغان به روایت کتاب مرآت البلدان

>> روایت "میرزا ابراهیم" از تاریخ و فرهنگ دامغان قدیم

>> فهرست مطالب سفرنامه های دامغان

   
   

 

بازگشت

   
     

 

دامغان

 
 

فرهنگ مهدويت

 
 

در محضر ولایت

 
 

تاریخ دامغان

 
 

اسناد تاريخی

 
 

اماکن تاريخی

 
 

اماکن مذهبی

 
 

گویش دامغانی

 
 

شهرها و روستاها

 
 

جاذبه های طبیعی

 
 

سفرنامه های دامغان

 
 

خبرنامه نگاه جوان

 
 

مطبوعات و خبرگزاریها

 
 

دارالایتام امام سجاد

 
 

پیوندها 

 

> تبليغات



سفارش تبليغات:

0232-5253699


> لينکهای مربوط به اين صفحه

 

 
 

copy right © 2008-2012 Tarikhaneh.com all right reserved .all graphics copy right by Tarikhaneh