|
|
در این بخش قدمت و نقش این روستا در
هنر تعزیه خوانی به قلم برادر ارجمند حاج
ابوالفضل فئوادی آورده می شود. ایشان
فرزند استاد تعزیه مرحوم حاج عباس فئوادی
است و در حال حاضر با عشق و علاقه وافر
موفق به آموزش و تربیت یک گروه تعزیه خوان
از جوان ها و علاقمندان روستای قاسم آباد
شده است. حرکتی ارزشمند در مسیر تداوم
تعزیه در منطقه دامغان می باشد.
|
|
|
| |
|
تعزیه خوانی و پیدایش این
هنر اصیل اسلامی و نقش دامغان در اجرای
این مراسم و به ویژه روستای قاسم آباد با
قدمت چند صد ساله که در کتاب دامغان شهر
شش هزار ساله و تاریخ قومس ، قاسم آباد را
یکی از روستاهای آباد و حاصلخیز با جمعیت
500 نفر معرفی نموده و سابقه تعزیه و به
اصطلاح شبیه خوانی که در گذشته از آن به
تعبیه یاد می شد برمی گردد به 180 سال قبل
در این روستا بدیهی است تعزیه خوانی از
دوران صفویه آغاز گردید که مداحی اهل بیت
و نوحه خوان های سیار هم در خدمت دولت
بودند و با دریافت حقوق ماهیانه به شهرها
و روستاها اعزام می شدند و به شرح وظایف
خود می پرداختند ، در دوران قاجاریه شروع
به ساخت تکایا گردید از جمله تکیه دولت در
تهران که سلاطین قاجار اکثراً در این
مجالس شرکت می کردند علیهذا روستای قاسم
آباد متمایز از سایر روستاهای همجوار بوده
که در یکصد سال قبل به مدت یک ماه تعزیه
اجرا می گردیده و به مناسبت شهادت ها و
وفات ائمه نیز مجلس تعزیه متناسب با روز
خوانده می شده ما می توانیم از مرحوم
کربلایی سید حسین طباطبائی ، ملاحسینعلی
بهشتی و فرزندان این دو مرحوم نام ببریم و
از 80 سال قبل مرحوم حاج عباس فئوادی که
نام ایشان و صدای ایشان برای استان های
سمنان ، مازندران ، گلستان ، مرکزی و
خوزستان کاملاً آشنا و نوارهای ایشان در
اکثر منازل وجود دارد. نامبرده بیش از 50
شاگرد را در طول زندگی خود آموزش دادند که
تعدادی دار فانی را وداع گفته و بقیه در
شهرها و روستاها در ایام محرم با همان سبک
و سیاق ایشان مبادرت به خواندن تعزیه می
ورزند در گذشته تعزیه خوانها ادیب و شاعر
هم بودند و به سرودن اشعار مذهبی در ابعاد
مختلف تسلط داشته و دارای دست خط های
بسیار زیبا بودند که بعضی از این آثار در
اختیار است. از جمله مجلس حجه الوداع بقلم
مرحوم علی اکبر شهمیرزادی سنه 1286 هجری
قمری یعنی 140 سال قبل. |
|
|
| |
|
اجرای تعزیه و به اصطلاح
نمایش مذهبی کار مشکلی هست به دلیل اینکه
مانند یک فیلم نیست که دارای پشت صحنه
باشد و کارگردان با تکرار چندین بار حرکات
و گفتار از قسمت های فیلم رفع نقص کند
تعزیه تجسم عینی دارد و در صحنه اتفاقات
روز عاشورا را به نمایش می گذارد و بر
خلاف روضه خوانی از خردسال تا نوجوان و
پیرمردان و زنان کاملاً با فداکاری امام
حسین (ع) و اصحاب از جان گذشته و با وفایش
آشنا می شوند موسیقی اصیل ایرانی مدیون
تعزیه خوانی و برگرفته از این هنر است
تعزیه خوان واقعاً باید شبیه خوان هم باشد
یعنی نقشی را که ایفا می کند چه مخالف چه
موافق مردم با دیدن صحنه ها و حرکات در
مخیله آنان صحنه کربلا تداعی پیدا می کند
ما در تعزیه خوانی چند ویژگی را باید
رعایت کنیم اول روان خوانی چون اشعار
تلفیقی از عربی و فارسی است باید تعزیه
خوان معانی اشعار را بداند دوم آگاهی به
موسیقی چون آهنگ های مثنوی ، ماهور ، سه
گاه ، چهار گاه ، بیات ترک و بیان اصفهان
و دشتی و امثالهم در تعزیه بکار گرفته می
شود. سوم حرکات بدنی است که نقش های مخالف
و موافق با حرکات ، صحنه را به مستمع
ارائه می کنند. چهارم داشتن امکانات لازم
برای اجرای نقش است از جمله لباس ، شمشیر
و سرنیزه ، گرز ، کلاه خود و زره ، چکمه و
سایر وسایل مورد نیاز مجلسی که خوانده می
شود. در گذشته از شتر و اسب و استر
مخصوصاً در روز عاشورا استفاده می شد که
امروز این امکانات بسیار نادر است. در
گذشته تعزیه خوانها مشکلات عدیده داشتند
از جمله خشکه مقدس ها که به دلیل واهی و
عدم آگاهی و عدم برداشت صحیح از نظر فقهی
مراجع با تعزیه برخورد ناشایست داشتند که
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و استفتاء از
حضرت امام (ره) و نظر مقام معظم رهبری
مشکل حل شد و سنت گرانمایه که می رفت به
فراموشی سپرده شود دوباره احیا گردید
مخصوصاً نسل جوان در جای جای کشور علاقمند
شدند وارد این عرصه شوند و به فراگیری و
اجرای تعزیه بپردازند که ما هم از این
مقوله مثتثنی نبودیم و به آموزش حدود
چهارده نفر از جوانان و نوجوانان روستا
پرداختیم و تمرین هفتگی و اجرای ماهی
یکبار در روستای قاسم آباد و ده روز محرم
به طور کامل و بحمد الله از استقبال
شایان توجه نیز برخوردار بوده ایم. |
|
|
|
|
ما به تألمی از گذشتگان
بویژه مرحوم پدرم حاج ملا عباس تعزیه خوان
قاسم آباد مصمم هستیم این هنر مذهبی را به
نسل آینده منتقل نماییم و تلاش می کنیم با
توجه به تغییرات اساسی در لباس ها و وسائل
، آواها و نواهای گذشتگان این روستا را
حفظ کنیم. بنده باید بر حسب وظیفه شرعی از
گذشتگان سایر روستاهای دامغان از جمله
اساتید پدرم یاد کنم مرحوم ملا علی حسین
آبادی ، مرحوم ملا علی میقانی ، مرحوم ملا
عباسعلی مربی و گروه ملا رحیم چهاردهی و
میرزای مربی که در قید حیات نیستند. مرحوم
حاج عباس نظم آرا ، مرحوم ملا عزیزنی
چهاردهی و فرزندانش و بصورت پراکنده و
ویژه ایام محرم اکثر روستاها و حتی شهر
دامغان دارای تعزیه خوان بوده که به بخشی
از آن اشاره شد. علیهذا قاسم آباد منهای
تعزیه خوانی در گذشته نوحه خوان های بسیار
خوبی داشته خوش صوت و ذاکر واقعی
، روحانیت
هم در این روستا کم نبوده و به نوحه
خوانها از جمله کربلایی ملا عبداله
فئودایان و سید علی اصغر شمسی نژاد می
توان اشاره کرد. در حال حاضر هم پسر ارشد
مرحوم حیدر فئوادیان بنام محمد باقر
فئوادیان و داماد و برادر زاده اش حاج علی
اصغر جوادی نژاد و جمعی از جوان ها مبادرت
به نوحه خوانی می نمایند.
|
|
|
| |
|
|
|
|
| |
|
گردآورندگان: ابوالفضل جدیدی ـ فاطمه
فئوادیان |
|
|
| |
|
بازگشت |
|
|
