|
856( 22 دسامبر)، قومس.
در روز سه شنبه 18 شعبان 242 زمين لرزه فاجعه باري
در البرز خاوري روي داد که منطقه قومس و ناحيه
خراسان باختري، توابع نيشابور، را ويران کرد. در
درازناي قطعه زمين حاصلخيزي که به طول 350 کيلومتر
ميان البرز و دشت کوير، از خور تا فراسوي بسطام و
در بخش هايي از طبرستان و گرگان کشيده شده است،
200000 تن کشته شدند و عملاً همه روستاها ويران
شد. در منطقه قومس، بيشترين زيان هاي زمين لرزه به
دامغان رسيد که نيمي از شهر ويران شد و در ان
45096 تن کشته شدند. در مناطق کوهستاني دگر ريختي
هاي گسترده زمين، و از جمله احتمالاً گسلش سطحي،
روي داد. شهر قديمي قومس، مرکز پيشين ايالتة نيز
ويران و احتمالاً پس از زمين لرزه سرانجام متروک
شد. يک سوم بسطام فرو ريخت و در منطقه ميان اين
شهر و دامغان، دو نسل بعد هنوز اثرات زمين لرزه
مشاهده مي شده است. طبرستان وگرگان نيز در اثر
زمين لرزه آسيب ديد، و لرزه اثر فاجعه باري بر
منابع تامين آب منطقه قومس داشت زيرا باعث خشکيدن
چشمه ها و قنات ها شد، و يا با به راه انداختن
زمين لغزه هايي مسير رودهايي را که به سوي دشت
جريان داشتند سد کرد.
بيرون از منطقه کلانلرزه اي، نيشابور در سوي خاور
و ايالت جبال در سوي باختر و جنوب باختر قومس نيز
به شدت لرزيدند و زمين لرزه در ري، قم و حتي در
اصفهان حس شد و در آنجا نگراني زيادي برانگيخت.
پسلرزه ها چند سال ادامه يافت و احتمالاً مايه
آسيب هايي در خراسان باختري شد.
1102 م ، دامغان.
گرد کوه در منطقه دامغان شاهد رويداد زمين لرزه اي
بود.
1808 م( 26 ژوئن)، رشم.
زمين لرزه نسبتاً بزرگي در ناحيه شمال مرکزي دشت
کوير منطقه تنک جمعيت رشم را در هم کوبيد. اين
زمين لرزه، که در پي پيشلرزه نيرومندي آمد، آبادي
هاي بسياري را در امتداد سرحدهاي مازنداران به سوي
قم و سبزوار ويران کرد، اما تلفات بسيار کمي به
بارآورد. اين رويداد سرآغاز رشته درازي از زمين
لرزه هاي آسيب رسان در البرز شد.
1830م (27 مارس)،دماوند- شميرانات.
زمين لرزه بزرگي در مازندران جنوبي در بامداد 2
شوال 1245 مناطق شميرانات و دماوند در خاور تهران
را تقريباً بطور کامل ويران کرد. در حدود 70 روستا
که در سوي خاوري جاجرود و در امتداد راه هايي که
از طريق دماوند به سمنان و دامغان مي رود، جاي
داشتند ويران شدند و تنها در دماوند بيش از500 تن
کشته شدند. دامنه آسيب ها تا جاجرود گسترش داشت که
کاروانسراي آن در اثر لرزه درهم کوبيده شد و در
تهران بسياري خانه هاي کهنه فرو ريخت و حدود 30 تن
را کشت. در پايتخت حتي يک خانه از آسيب در امان
نماند و بخشي از کاخ به همراه بسياري از خانه هاي
پيوسته به آن و نيز بخشي از بازار فرو ريخت. ارگ،
تالار بزرگ با رعام، شماري از عمارت هاي اعياني و
نيز ساختمان کهنه سفارت بريتانيا به سختي آسيب
ديدند و ديواره هاي باغ سفارت با خاک يکسان شد.
ارزش زيان هاي مالي در تهران نيم ميليون تومان
برآورد شد. لرزه به شماري از ساختمان هاي همگاني
در آمل، ساري و دامغان آسيب هايي رساند و سنگريزش
هايي به راه انداخت که گردنه ها را در راه هاي
هراز و تلار رود به شمال بست. زمين لرزه تا باکو
حس شد و پسلرزه هاي شديدي به دنبال داشت که مايه
آسيب هاي افزونتري در منطقه شميرانات شد و در
تهران هراس بسيار برانگيخت، که بخش بزرگي از جمعيت
آن در چادرها سکني گزيدند. دربار سلطنتي نيز در
فضاي باز ارگ اردو زد. پسلرزه 6 آوريل کاروانسراي
قديمي را در جاجرود بکلي ويران کرد.
منبع: |
