دانشی که در جهان است را
تنها در جهان میتوان يافت نه در کنج اتاق
::گزارشی از روند
کاوشهای باستان شناسی در تپه حصار دامغان
خبرنگار تاریخانه: تپه
حصار دامغان ، واقع در حاشیه جنوبی شهر
دامغان ، برای نخستین بار توسط اریخ اشمیت
از دانشگاه پنسیلوانیا در سال 1312 مورد
کاوش قرار گرفت. بر اثر این کاوش ها روشن
شد که این محوطه باستانی دارای سه دوره
اصلی فرهنگی از اواخر نوسنگی تا پایان عصر
مفرغ است. از زمان کاوش های اشمیت در تپه
حصار این محوطه به عنوان یکی از محوطه های
مبنا برای شناسایی فرهنگ های همزمان در
فلات مرکزی ایران مورد استناد باستان
شناسان است.
در سال 1355 هیئتی از
باستان شناسان دانشگاه پنسیلوانیا ،
دانشگاه تورین ایتالیا و مرکز باستان
شناسی ایران به سرپرستی رابرت دایسون و
موریتزیو توزی ، کاوش هایی در تپه حصار
انجام دادند. هدف از این کاوش ها بازنگری
مواد به دست آمده و دوره بندی فرهنگی توسط
اشمیت بود. بر اثر این کاوش ها روشن شد که
تپه حصار در هزاره های چهارم و سوم قبل از
میلاد یکی از مراکز مهم تولیدی برای ساخت
انواع اقلام صادراتی نظیر اشیای سنگی و
فلزی در فلات ایران بوده است.
در سال 1373 تپه حصار برای
سومین بار مورد کاوش قرار گرفت. در آن سال
قرار بود خط دوم راه آهن تهران مشهد که در
زمان پهلوی اول در دل تپه حصار ایجاد شده
بود. ، ساخته شود. این کاوش ها ، به
سرپرستی احسان یغمایی ، نتایجی قابل توجه
در بر داشت ، از جمله کشف شماری گل نبشته
به خط میخی بابلی قدیم که هنوز خوانده
نشده است. این گل نبشته ها که قدمت آنها
به حدود 2200-2000 قبل از میلاد بر می
گردد ، شاهد بسیار خوبی بر وجود مبادلات
فرهنگی بین تمدن های بین النهرین و فلات
ایران است که جزییات آن هنوز بر ما روشن
نیست.
براساس یافته های به دست
آمده و سن سنجی های مطلق به روش کربن 14 ،
تاریخ قدیمی ترین لایه های تپه حصار به
اواسط هزاره پنجم قبل از میلاد باز می
گردد. استقرار در تپه حصار ظاهراً تا حدود
1700 قبل از میلاد به طور پیوسته ادامه
یافت و پس از آن هیچگاه مورد سکونت قرار
نگرفت. با وجود این ، در دوره ساسانی
ساختمانی بزرگ دارای گچبری های زیبا در
فاصله حدود 200 متری تپه حصار ساخته شد.
این بنا در سال 1312 توسط اشمیت و در سال
1373 توسط یغمایی سامان دهی شد.
تپه حصار به رغم اهمیت
غیرقابل انکاری که در باستان شناسی فلات
مرکزی ایران دارد هنوز در معرض تهدیدهای
جدی ، به ویژه پیشروی زمین های کشاورزی ،
قرار دارد ، به طوری که هر ساله بخشی از
عرصه این محوطه توسط کشاورزان تخریب و
تسطیح و به زمین های زیر کشت الحاق می
شود. کاوش های جدید در این محوطه که توسط
سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و
گردشگری استان سمنان با همکاری پژوهشکده
باستان شناسی سازمان دهی شده ، به منظور
تعیین عرصه واقعی و حریم این محوطه و تلاش
برای حفاظت بقایای آن انجام شده است. تپه
حصار دامغان برای چهارمین بار مورد کاوش
های باستان شناسی قرار گرفته است. این
کاوش ها به منظور مشخص نمودن عرصه و حریم
این تپه هفت هزار ساله توسط تیمی 15 نفره
از باستان شناسان پژوهشکده باستان شناسی و
سازمان میراث فرهنگی استان سمنان از 25
شهریور ماه آغاز شده است و سرپرستی این
کاوش ها به عهده احسان یغمایی و کوروش
روستایی از پژوهشکده باستان شناسی کشور می
باشد.
