معماران چيره‌دست ايراني كه در زمان ساسانيان با سنت‌هاي كهن معماري آموخته شده بودند، هنوز مي‌توانستند شاگرداني تربيت كنند كه تا قرن‌ها بعد ساختمان‌هاي اعجاب‌آور بنا كنند.

استادان معماراني كه مسجد تاريخانه دامغان را ساختند شاگردان همان استاداني بودند كه تاق عظيم تيسفون را چنان ساختند كه بيش از هزار سال استعداد معماران جهان را به مبارزه مي‌طلبيد.
جز برخي ديوارهاي فروريخته و نقشه‌هاي پي كه از اكتشافات باستان‌شناسي به دست آمده، قديمي‌ترين ساختمان اسلامي در ايران، تاريخانه دامغان است. «تاري» ‌به زبان تركي يعني «خداي» و «تاريخانه» مي‌شود «خدايخانه».
اين ساختمان مظهر عظمت و اعتماد و در عين حال فروتني است و همواره احساسي از شكوه و زيبايي را در بيننده ايجاد مي‌كند. پايه‌هاي عظيم آن محكم‌تر از حد نياز به نظر مي‌رسد و از اين روست كه اين بنا را جزو اولين بناهاي ضدزلزله در دوران اوليه اسلامي قلمداد مي‌كنند. به هر حال اين مكان كه به خانه خدا معروف است، هوش عاطفي هر كسي را كه ساعتي در آن در سكوت بگذراند، برمي‌انگيزد.