مجموعه امامزادگان جعفر و محمد (علیهما السلام) دامغان شامل؛
مقابر شریف امامزاده جعفر و امامزاده محمد (ع)، گنبد چهل
دختر و آرامگاه شاهرخ است که در مرکز شهر قرار دارد. امامزاده جعفر (ع) از نوادگان امام سجاد (ع) می باشند.
لازم به ذکر است که این دو امامزاده والاتبار، بسیار مورد
احترام مردم دامغان هستند.
بر پايه کاوشهای باستان شناسی، محوطه تاریخی
تپه حصار دارای یکی از قدیمی ترین لايه های
تمدنی ایران باستان است که مربوط به 6600 سال پيش
می شود. از اين رو
در بين ديرينه ترين لايه های فرهنگی تا
جديدترين لايه های حصار، 2 هزار و 700 سال
معماری، فرهنگ، تاريخ و زندگی انسانی، نهفته
است.
برج طغرل در جنوب روستای مهماندوست،
ساختمان مدور آجری و بدون سقفی است که در سال 490 هجری قمری ساخته
شده است. در آجر کاری آن، دقت و مهارت عجيبی به کار رفته که هم اکنون پس از قریب 1000 سال، تيزی لبه تزئينات قرنيز با
آن همه پيچ و خم، از مسافت چندين متری پديدار و مشخص است.
سد مخزنی شهید شاهچراغی در 12 کیلومتری
شمال دامغان و در کنار تنگه ای
به نام بز پل (مجاور کوه چکل شیر) و بر روی
رودخانه چشمه علی بسته شده است. هدف از
ساخت این سد، انتقال آب رودخانه چشمه علی جهت
آبیاری قسمتی از اراضی دشت جنوبی
دامغان و کنترل سیلابها می
باشد.
روستای تاریخی شامان، یکی از آبادیهای قدیمی دامغان بوده که در
جنوب این شهر قرار دارد. این روستا، بیش از 100 سال
است که خالی از سکنه می باشد و بدین سبب در مورد آن داستان ها
و افسانه های زیادی نقل می شود. برای کسانی که اولین بار پا به این روستا می
گذارند، بافت بناهای روستا، بسیار دیدنی است.
مسجد
تاریخانه؛ قدیمی ترین مسجد ایران است و به عنوان یکی از
اولین بناهای اسلامی به شمار می آید. این نام ترکیبی
از تاری (ترکی) به معنای خدا و خانه (فارسی) است. در بنای این
مسجد سه سبک معماری ایرانی، اسلامی و رومی به کار رفته که از
این رو می توان مسجد تاریخانه را یکی از مظاهر همزیستی
تمدنها و فرهنگ ها دانست.
مجموعه چشمه علی در شمال غربی دامغان و به
فاصله 32 کیلومتری از شهر قرار گرفته است. در قسمت جنوبی مجموعه چشمه
علی، بنایی قرار دارد که به عمارت آغا
محمد خانی مشهور است. در سمت شمالی و در
داخل درياچه نیز ساختمانی است دو طبقه و دارای ايوان محصور در آب که
در عهد
فتحعلی شاه قاجار احداث شده است.
مسجد جامع دامغان در محله قیصریه و نزدیک حوزه علمیه حاج
فتحعلی بیک این شهر واقع شده است. در جنب این مسجد، مناره
ای آجری است که بیش از 25 متر ارتفاع دارد. همچنین
مسجد جامع دارای دو ردیف ستون بوده که بر روی ستونها،
سقفهای مدور آجری کار شده است و فواصل آجرها نیز به زیبایی
با گچ، بندکشی شده است.
شهر
دامغان به عنوان یکی از 10 شهر تاریخی ایران، دارای بافتی
قدیمی و همچنین آثار تاریخی بسیار است. ایجاد شهرک ها و
ساختمان های مدرن امروزی، نتوانسته است محله
های قدیمی دامغان را به نحو محسوسی تحت تاثیر قرار دهد. تصاویری که در این بخش
مشاهده می نمائید، توسط بالگرد از فراز آسمان شهر، گرفته
شده است.
گنبد پیرعلمدار در نزديکی مسجد جامع
دامغان و در محله خوریا واقع گشته که قريب سيزده متر از سطح
زمين تا نوک گنبد ارتفاع دارد و بنا به قولی؛ مقبره محمد بن ابراهيم پدر
ابوحرب بختیار است. این گنبد در سال 417 قمری بنا
گردیده و در داخل گنبد کتيبه ای به خط کوفی و سورمه ای رنگ
نوشته شده که از حيث هنر، کم نظير می باشد.
