اعتياد يعنی خوگرفتن و وابسته شدن جسمی‌، روانی و عصبی فرد به مواد مخدر كه ترك يا فرار از آن ناممكن و يا بسيار مشكل است

 چگونه باید بر پیشگیری از اعتیاد به مواد مخدر تمرکز کرد؟

تمرکز بر پیشگیری، می تواند یک نقطه شروع باشد. این مقاله بر اساس تجارب حاصل از کمپین روبان قرمز، اطلاعات مختصر، عملی و ساده ای را که برای برنامه ریزی و تحول در استراتژی های پیشگیری از اعتیاد مفید هستند، ارائه می دهد. بنا بر اعلام سازمان NFP – هماهنگ کننده کمپین روبان قرمز – میلیون‌ها امریکایی در حال حاضر در فعالیت های هفتگی روبان قرمز شرکت می کنند.

یکی از شرکای کمپین هفته روبان قرمز، این برنامه را شناخته شده ترین و موثرترین برنامه پیشگیری از مصرف مواد مخدر در امریکا خوانده است. از طریق تلاش های شرکت NFP و سازمان های ملی دیگر از جمله آژانس ها و جوامع فدرال و دولتی، هفته روبان قرمز، جوانب دیگری نیز پیدا کرده است. این هفته به نمادی از یک خانواده منسجم و نمادی از تلاش جامعه برای پیشگیری از مصرف مشروبات الکلی، تنباکو و مواد مخدر در میان جوانان تبدیل شده است.

تعیین دقیق نیاز ها

با تعیین دقیق نیاز ها می توانیم تحقیقات و برنامه ریزی مناسبی برای بکارگیری یک استراتژی پیشگیری که با جامعه همخوانی داشته باشد، انجام دهیم. نتایج حاصل از «تعیین نیازها» می تواند ابزار قدرتمندی برای به اجرا در آوردن برنامه ها در جامعه باشد.
تعیین نیاز ها درواقع اولین مرحله پایه ای به شمار می رود. به بیان دیگر، شما باید قادر باشید که نیازها و منابع مورد احتیاج را شناسایی کنید و تنها پس از آن است که می توانید تلاش مناسب و عقلانی در جهت پیشگیری داشته باشید.

به گزارش پايگاه اطلاع رساني پيشگيري نوين،‌ بعد از تعیین نیازها، طراحی لازم صورت می گیرد که این طراحی به اجرا کردن فعالیت ها کمک می کند. بعد از آن ارزیابی صورت می گیرد و از این طریق مجددا به مرحله تعیین نیازها می رسیم. پس در نتیجه مشاهده می شود که این فرایند بیشتر حالت دایره ای دارد تا خطی.

کارکردهای اصلی تعیین نیازها چیست؟

اگر افراد جامعه با مشکلات مربوط به مواد مخدر دست و پنجه نرم می کنند، چرا تشریفات و کلی گویی ها را کنار نگذاریم و وارد عمل نشویم؟ حتی اگر بدانید که مشکلی وجود دارد، تعیین نیازها می تواند معضلات یا روش هایی را که در غیر این صورت، ممکن است غیرقابل ردیابی شوند، مشخص و به ما کمک کند که به سوال هایی از این دست پاسخ دهیم: چه کسی مواد مصرف می کند؟ مشکل تا چه اندازه گسترده است؟ بیشتر از چه موادی استفاده می شود؟ چرا و تحت چه شرایطی؟ چگونه به مواد دسترسی پیدا می کنند؟ عواقب این مساله چقدر وخیم است؟ جامعه ما در مقایسه با دیگر جوامع در چه وضعی قرار دارد؟

اگر نیازها به صورت دقیق تعیین شوند، می تواند به اثبات وجود مشکلات کمک کند. شما از طریق جمع آوری اطلاعات و نتیجه گیری درباره شرایط موجود، می توانید به صورت قوی وارد عمل شوید و با مدارکی که در دست دارید از سازمان ها کمک بخواهید و به افراد دیگری - علاوه بر کسانی که قبلا در زمینه استفاده از مواد مخدر آگاه بوده اند - هشدار دهید.

با داشتن حقایق، می توانید اولویت بندی کنید

ارائه داده های مربوط به تعیین نیازها – مانند: مطالعات انجام شده درباره استفاده از مواد و دیگر رفتارهای پرخطر موجود در میان جوانان - ممکن است موجب تحریک احساسات و نگرانی افکار عمومی شود. با این حال ارائه این اطلاعات به صورت دقیق و محتاطانه می تواند از وقوع عکس العمل های تند پیشگیری کرده و در عین حال به اعضای جامعه، انگیزه همکاری دهد. نتایج حاصل از تعیین نیازها می تواند ابزاری قدرتمند برای فراخواندن جامعه به کمک باشد. با داشتن حقایق می توانید به        اولویت بندی آنها بپردازید. ممکن است والدین نگران استفاده از مواد مخدر موجود در کلوب ها و یا مصرف کوکائین و استروئیدها ازسوی فرزندانشان باشند؛ ولی درصورتی که مدارک جمع آوری شده گویای این مطلب باشد که جوانان از تنباکو، مشروبات الکلی، مواد مخدر استنشاقی، مسکن ها یا ماری جوآنا استفاده می کنند، آن گاه متوجه می شوید که تلاش برای منع استفاده از مواد مخدر دسته اول، کاری عبث و غیرمنطقی است.

تعیین نیازها از دوباره کاری پیشگیری می کند

نتایج به دست آمده از تعیین نیازها، ممکن است این را نیز نشان دهد که فراهم آوردن خدمات مربوط به پیشگیری از مصرف مواد برای تمام دانش آموزان، می تواند مانع از آن شود که برای آن دسته از افرادی که بیشتر در معرض خطر استفاده قرار دارند، خدمات لازم را فراهم آوریم.

انعطاف پذیر باشید. ممکن است متوجه شوید که درحال دنبال کردن سلسله ای از شرایط مرتبط و مشابه هستید. احتمال دارد که استفاده از تنباکو، بیشتر ریشه در هنجار های موجود در جامعه داشته باشد تا اطلاع نداشتن از عواقب استفاده آن. امکان دارد استفاده از مشروبات الکلی ناشی از دسترسی راحت به آن باشد. ممکن است ارتباط میان روی آوردن  نوجوانان به مواد مخدر و خشونت، توجه شما را به درگیری های خانوادگی و یا والدین معتاد جلب کند. همچنین امکان دارد رویکردهای مورد استفاده شما در حل مشکلات، با روبرو شدن با دیدگاه های جدید، تغییر کند.

تعیین نیازها می تواند از دوباره کاری ها پیشگیری کند. ممکن است مشکلی را شناسایی کرده باشید اما باید بدانید که برای حل این مشکل، چه برنامه ها، سیاست ها و       تلاش هایی از قبل صورت گرفته و یا درحال انجام است. باید بدانید میزان کارآمدی تلاش های موجود، چقدر است و آیا میان فعالیت های انجام شده برای منع استفاده از مواد، هم‌پوشانی و هماهنگی وجود دارد یا خیر؟ همچنین باید از خودتان بپرسید که یک برنامه جدید چگونه می تواند با برنامه هایی که از قبل در جریان است، هماهنگ شود؟

 

کدام ویژگی های رفتاری، باورها و ارزش های فرهنگی، می تواند جامعه را آماده ورود به مرحله عمل کند؟

از طریق تعیین کردن نیازها، می توانید این مساله را مشخص کنید که آیا یک جامعه یا سازمان، برای مقابله با مشکل آماده است یا خیر؟ آیا مایل به انجام این کار هست یا خیر؟ آیا توانایی مقابله را دارد؟ کدام سازمان ها حساسیت و توجه بیشتری دارند و مایل به تخصیص منابعشان هستند؟ کدام یک از رهبران جامعه، می خواهند بایستند و از تغییر حمایت کنند؟ آیا کسی هست که در زمینه اقدام های مربوط به پیشگیری از مصرف مواد مخدر، مهارت های لازم را داشته باشد؟ چه نوع ویژگی های رفتاری، باورها و ارزش های فرهنگی، می تواند بر آمادگی جامعه برای ورود به مرحله عمل، تاثیر بگذارد؟ 

تعیین نیازها، داده هایی اساسی را در اختیار شما می گذارد که می توانید در ادامه از آن برای ارزیابی تاثیرات برنامه های خود، استفاده کنید. برای مثال اگر شما داده های مربوط به تعیین نیازها را از طریق پلیس محلی جمع آوری کنید و این داده ها درباره تعداد بازداشت شدگان نوجوان به دلیل ارتکاب خشونت یا حمل نوشیدنی های الکلی باشد، می توانید تغییر در تعداد این افراد را در طول زمان، مشاهده کنید و دریابید که آیا      تلاش هایتان در راستای کاهش خشونت یا مصرف مشروبات الکلی موثر بوده و منجر به کاهش تعداد بازداشت شدگان شده است یا خیر.

با این حال مراقب وجود تشابه باشید. به فرض از این موضوع اطمینان حاصل کنید که تعداد زیاد بازداشتی های پلیس، به خاطر دستگیری افراد در یک تجمع یا کنسرت، تصادفی و شانسی نبوده باشد. یا برای مثال مطمئن شوید که موضوعی به جز برنامه شما باعث پایین آمدن تعداد بازداشتی ها نشده باشد؛ برای مثال وجود یک برنامه موازی دیگر یا کاهش جمعیت جوانان.

«تعیین نیازها» داده هایی اساسی را در اختیارتان می گذارد که در ادامه می توانید از آن برای ارزیابی تاثیرات برنامه خود استفاده کنید

تنها به مقایسه گروه هایی بپردازید که با هم ارتباط دارند. در وهله اول داده های مربوط به یک گروه از کودکان را پس از آنکه در فعالیت های منع استفاده از مواد مخدر شرکت کردند، با داده های جدید حاصل از همان گروه مقایسه کنید. در وهله بعد برای مقایسه، گروهی را انتخاب کنید که شبیه به گروه پایه اولیه باشد؛ برای مثال نوجوانان همان مدرسه یا همان ناحیه. از این طریق می توانید مشاهده کنید که چگونه استراتژی شما در طول زمان بر یک گروهِ هدف خاص، اثر می گذارد.

نقاط شروع:

فهرست زیر  به شما کمک می کند تا از پروسه تعیین نیازها در طراحی فعالیت های مربوط به منع مصرف مواد مخدر، استفاده کنید:

به دنبال چه باشیم:

ممکن است دلایل اولیه شما برای تعیین کرن نیازها، اندازه گیری میزان مشکلات مربوط به مصرف مواد مخدر باشد. با این حال برای آنکه تعیین نیازها، کامل و جامع باشد باید به بررسی ویژگی ها، باورها، رفتارها و شرایط موجود در جامعه که ترویج دهنده استفاده از مواد هستند، نیز بپردازید. همچنین باید دریابید که چه فعالیت هایی برای حل این مشکل در حال انجام است، هدف از انجام این فعالیت ها چیست و چگونه می توان این تلاش ها را گسترش داد. بنابراین ممکن است، اولویت های شما در طول زمان تغییر کند.

به کجا نگاه کنیم:

به دنبال افرادی باشید که شناخت خوبی از جامعه، نیازها و منابع موجود آن داشته باشند. منابع کلیدی عبارت اند از: مقام های رسمی، دفاتر مربوط به خدمات بهداشتی و جوانان، مدارس، گروه های والدین، مجریان قانون، روحانیون، مراکز تجاری و اعضای احتمالی گروه های هدف مانند دانش آموزان یا ساکنان محل مورد نظر که می توانید استراتژی خود را بر آنها، متمرکز کنید.

چگونه اطلاعات کسب کنیم:

روش های اساسی برای انجام پروسه «تعیین نیازها» عبارت اند از: پرسش از افراد درباره دیدگاه ها یا رفتارهایشان نسبت به مصرف مواد. این پرسش ها با استفاده از مصاحبه های دقیق و عمیق، گروه های متمرکز یا پرسش نامه ها مطرح می شوند. مصاحبه کردن و استفاده از گروه های متمرکز، در مقایسه با انجام یک تحقیق، ارزانتر و آسانتر محسوب می شوند، اگرچه تنها دیدگاه های گروه معدودی از افراد را منعکس می کنند. بررسی ها که معمولا از طریق پرس و جو های خانه به خانه یا تلفنی انجام می شوند، می توانند اعداد و جزئیات دقیقتر و معتبرتری در اختیار ما قرار دهند. با این حال انجام تحقیقات، نیاز به انتخاب تعداد کافی شرکت کنندگان و همچنین داشتن تجربه عملی در انتخاب آنها دارد تا مطمئن شویم که نتایج حاصله منعکس کننده مشکلات واقعی جامعه هستند.

همچنین شما می توانید از گزارش ها و آمارهای عمومی استفاده کنید. برای مثال می توانید، تعداد جرایم مرتبط با مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر را بررسی کنید یا تعداد بیماران اورژانسی ای راکه به دلیل مصرف الکل و مواد مراجعه می کنند در نظر بگیرید. برای آنکه درباره افرادی که بیشتر در معرض استفاده از مواد هستند، بدانید، به سوابق افرادی مراجعه کنید که در حال دریافت خدمات مربوط به منع مصرف مواد هستند. از این طریق می توانید ویژگی های آنها را بشناسید.

از چه کسانی استفاده کنیم:

اعضای گروه منع استفاده از مواد مخدر می توانند بخش اعظم فعالیت های مربوط به تعیین نیازها را برعهده بگیرند، اما دقت داشته باشید که تنها افرادی را به عنوان گروه هدف انتخاب کنید که بتوانند در شکل دهی و هدایت فعالیت ها، به شما کمک کنند. نوع ورودی این افراد می تواند به شما اطمینان دهد که درحال پرسیدن سوال های صحیح هستید. افرادی را به عنوان گروه هدف انتخاب کنید که در صورت عدم دعوت شما، امکان شرکت در این فعالیت ها را نداشتند.

در آخر اینکه، از این مهم اطمینان حاصل کنید که افراد مورد استفاده شما می توانند استراتژی موردنظر شما را ارزیابی کنند. ممکن است پروسه تعیین نیازها، مستلزم استفاده از مهارت های تحقیق این افراد باشد که در این صورت نتایج حاصل، به شکل گرفتن ارزیابی کمک خواهند کرد.

مسایل و مخاطبان(گروه هدف) :

دقت در انتخاب یک موضوع خاصِ منع مصرف مواد مخدر و همچنین یک گروه هدف ویژه، نکات کلیدی در پیاده سازی موفق استراتژی منع مصرف مواد به شمار می آیند.

گروه های هدف را می توان با توجه به مکان زندگی یا ویژگی های شخصیتی شان، برگزید.

هشدار درمورد استفاده از مواد مخدر قاچاق ممکن است بر مواد مخدر معینی چون ماری جوآنا، مت آمفتامین ها، مواد مخدر استنشاقی یا استفاده غیرپزشکی از مسکن ها، متمرکز شود. مشکلات مربوط به مصرف مشروبات الکلی شامل این موارد است: مصرف مشروبات الکلی توسط افراد پایین تر از سن قانونی، افراط در مصرف مشروبات الکلی از سوی بزرگسالان، تصادفات ناشی از مصرف الکل توسط راننده یا شرایطی که بر دسترسی به مشروبات الکلی تاثیر می گذارد. مشکلات مربوط به مصرف تنباکو یا دخانیات، ممکن است با این مسایل در ارتباط باشند: تبلیغات، فروش به افراد زیر سن قانونی و سیگار کشیدن در مکان های عمومی. هنگامی که توجه خود را معطوف به یک مساله خاص کردید، برای آنکه بتوانید جزئیات آن را بررسی کنید، باید بپرسید چه کسی و کجا.

جلوی مصرف چه کسی را می خواهید بگیرید؟

اینکه به بررسی مصرف مواد در میان نوجوانان و جوانان بپردازید، شروع خوبی است، اما فراموش نکنید که با تمرکز بر یک گروه معین از بین این جمعیت، استراتژی شما بهتر عمل می کند. برای مثال باید بدانید که آیا منظور شما تمام نوجوانان است یا تنها بر نوجوانان تازه بالغ تمرکز کرده اید؟ آیا برای دختران و پسران، روش ها و رویکردهای متفاوتی را در نظر گرفته اید؟ آیا استراتژی مربوط به افراد جوان، باید بر تمامی آنها تمرکز کند یا فقط جوانانی را به عنوان گروه هدف، در نظر بگیرد که به کلوب ها می روند یا دانش آموزان کالج هستند و یا اعضای انجمن های برادری اند؟

چه کسی می تواند به تاثیرگذاری شما بر گروه مخاطبان (گروه هدف) کمک کند؟

اگر هدف شما، پیشگیری از مصرف مواد مخدر توسط نوجوانان باشد، ممکن است توجهتان به والدین، معلمان یا مددکارانی جلب شود که می توانند به شما در این امر کمک کنند تا در نتیجه، افراد جوان، کمتر به سراغ رفتارهای پرخطر کشیده شوند. مشکلات مربوط به مصرف الکل و دخانیات را می توان از طریق فروشندگان و       پلیس هایی که برای این کار درنظر گرفته شده اند، پیگیری کرد.

دقت در انتخاب یک موضوع خاصِ منع مصرف مواد مخدر و همچنین یک گروه هدف ویژه، نکات کلیدی در پیاده سازی موفق استراتژی منع مصرف مواد به حساب می آیند.

مواد مخدر بیشتر در چه مکان هایی مصرف می شود؟

برای پیشگیری از مصرف مواد مخدر هم باید به خصوصیات فردی توجه کنیم و هم به مکان هایی که امکان مصرف مواد مخدر در آنها بیشتر است. می توانید به یک مکان مشخص مثل مدارس، محیط های کاری یا مکان های خرید و فروش، اولویت بدهید.

پاسخ به این قبیل پرسش ها، موجب شناسایی الگوها، گرایش ها، گروه ها، هنجار ها و باورهای مشکل ساز می شود. چنین اطلاعاتی می تواند بنیان دیدگاه ها را محکم تر، تمرکز را دقیق تر و ابعاد عملی کار را وسیع تر کند. آشنایی با روش های پیشگیری، از پیچیدگی اوضاع می کاهد. تجارب و دیدگاه های والدین، محصلان، پلیس، موسسه های فرهنگی– مذهبی و کلیه گروه ها و نهادهایی که با جوانان سروکار دارند و با مسایل مربوط به مصرف مواد مخدر روبرو هستند، می تواند بدون اتلاف وقت یا هزینه       جمع آوری شود.

جوانان آسیایی کمترین میزان مصرف ماری جوآنا را دارند.

با بررسی مستقیم یک گروه خاص، برای مثال تمرکز روی یک گروه نوجوان، می توانیم به دریافت های تازه ای برسیم. با بررسی اطلاعات ثبت شده از گزارش های سازمان های محلی (مانند گزارش های مدیریت مدارس و گزارش های مربوط به تعداد بیماران اورژانسی که به دلیل مصرف مواد مخدر به بیمارستان مراجعه می کنند) نیز می توان شدت معضلات مواد مخدر را تعیین و اندازه گیری کرد.

سطح بندی بر مبنای خطرات

یک روش برای تعریف پیشگیری از مصرف مواد مخدر، شاخه بندی خطرات استفاده از مواد مخدر در سه سطح است :

1. گروه هایی که خطر استفاده از مواد مخدر در آنها وجود ندارد
گروه های پرتعدادی مانند محصلان مدارس در معرض استراتژی های پیشگیری از مصرف مواد مخدر قرار می گیرند تا میزان مصرف به حداقل برسد.

2.گروه هایی که خطر استفاده از مواد مخدر، در آنها وجود دارد
در این مدل، بر روی آن دسته از افرادی که به فعالیت های پیشگیری، بیشتر نیاز دارند، تمرکز می شود؛ مانند نوجوانانی که می خواهند وارد مقطع دبیرستان شوند.

3. افرادی که احتمال استفاده از مواد مخدر در آنها بالاست
آن دسته از افرادی که با حادترین مشکلات روبرو هستند و نیاز های ویژه ای دارند، مانند نوجوانانی که تازه وارد دبیرستان شده اند و متعلق به خانواده های کم در آمد هستند و مواد مصرف می کنند.

نقاط شروع

  • ·   والدین بسیار تاثیرگذارند. برای مثال نوجوانانی که می گویند والدینشان با مصرف ماری جوآنا مخالفند، احتمال مصرف کردنشان کمتر  از افرادی است که والدینشان مخالفت شدیدی با آن ندارند.

  • ·   مصرف مواد مخدر در سنین پایین شروع می شود و به سرعت گسترش          می یابد. تقریباً از هر 30 نفر، 1 نفر در سنین 12 یا 13 سال و از هر 6 نفر، 1 نفر در سنین 16 یا 17 سال، مواد مصرف می کنند.

مشروبات الکلی

  • ·   در سال 2008 از هر 5 نفر، 3 نفر(68.8 درصد) بین سنین 12 تا 17 سال، مصرف بالای مشروبات الکلی داشتند.

  • ·   در سال 2008، جوانان 18 تا 22 ساله که تمام وقت در کالج به سر می بردند، بیشتر از دانشجویانی که تمام وقت در کالج نبودند، در مراسم های مختلف و به میزان زیاد از مشروبات الکلی استفاده می کردند. البته میزان استفاده از مشروبات الکلی در بین دانشجویان تمام وقت 18 تا 22 ساله در سال 2008، نسبت به قبل کاهش داشت.

تنباکو و دخانیات

  • ·    16.4 درصد از زنان باردار 15 تا 44 ساله، با توجه به داده های ترکیبی از      سال های 2007 و 2008 از سیگار استفاده می کردند. این میزان در بین زنانی که باردار نبودند، 27.3 درصد بود. کمترین میزان مصرف دخانیات با 5.5 درصد در بین زنان نژاد اسپانیولی و لاتین دیده شد.

  • ·   استفاده از محصولات دخانیات در سنین مختلف دیده می شود. مصرف دخانیات بین سنین 12 تا 17 سال، به میزان 11.4 درصد گزارش شده است. همچنین جوانان 3 برابر بیشتر از نوجوانان مصرف داشتند و مصرف دخانیات بین سنین 18 تا 25 سال، در ماه اخیر به میزان 41.4 درصد گزارش شد. نکته دیگر اینکه مصرف سیگار، با افزایش سن، بعد از آن سیر نزولی داشت.

ماری جوآنا

  • ·        جوانان آسیایی پایین ترین میزان استفاده از ماری جوآنا را دارند.

مواد مخدر استنشاقی

  • ·   درصد استفاده مداوم از این مواد در افراد 14 یا 15 ساله، 10.4 است. این میزان در سنین 12 یا 13 سال 8.1 درصد و افراد 16 یا 17 ساله، 9.3 درصد است.

  • ·   از آنجا که تهیه مواد مخدر استنشاقی آسان است، جوانان معمولاً قبل از مصرف دخانیات یا مشروبات الکلی، به این مواد رو می آورند.

تجویز دارو

  • ·   در سال اخیر بیشتر از دو- پنجم افرادی که از داروهای مسکن استفاده کرده اند، زیر 18 سال بوده اند. در ماه اخیر، دختران بیشتر از پسران از داروهای مسکن استفاده کرده اند.

مشکلات حاد روانی

  • ·   احتمال مصرف مواد مخدر و رو آوردن به اعتیاد در جوانانی که مشکلات حاد روانی دارند، بیشتر است.

منبع: سایت پیشگیری نوین